თბილისური საათების გასწორება: რას ნიშნავს ნიკოლ ფაშინიანის ვიზიტი საქართველოში

სომხეთის პრემიერ-მინისტრ ნიკოლ ფაშინიანის სამუშაო ვიზიტი საქართველოში 3–4 მარტს 2026 წელს სომხურ-ქართული პოლიტიკური დიალოგის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ეპიზოდად იქცა. საქართველოს პრემიერ-მინისტრ ირაკლი კობახიძესთან გამართული მოლაპარაკებები, ეკონომიკური თანამშრომლობის საკითხებზე სომხეთ–საქართველოს მთავრობათაშორისი კომისიის სხდომა და საგარეო პოლიტიკის უწყებების ხაზით ჩატარებული შეხვედრების სერია საშუალებას იძლევა შეჯამდეს ორმხრივი თანამშრომლობის შუალედური შედეგები და განიხილოს ორი ქვეყნის სტრატეგიული პარტნიორობის შემდგომი გაღრმავება.

ვიზიტის ცენტრალური მოვლენა გახდა ეკონომიკური თანამშრომლობის საკითხებზე სომხეთ–საქართველოს მთავრობათაშორისი კომისიის მე-15 სხდომა, რომელსაც თანათავმჯდომარეობდნენ ორი ქვეყნის მთავრობის ხელმძღვანელები. ეს ფორმატი განიხილება როგორც ორმხრივი თანამშრომლობის ინსტიტუციონალიზაციის ერთ-ერთი ძირითადი ინსტრუმენტი, განსაკუთრებით მას შემდეგ, რაც 2024 წლის იანვარში სომხეთსა და საქართველოს შორის გაფორმდა სტრატეგიული პარტნიორობის დეკლარაცია.

ეკონომიკური თანამშრომლობა და პარტნიორობის ინსტიტუციონალიზაცია

მოლაპარაკებების შედეგების მიხედვით მხარეებმა ხაზი გაუსვეს სავაჭრო-ეკონომიკური კავშირების შემდგომი გაფართოების მნიშვნელობას. საქართველო ტრადიციულად შედის სომხეთის წამყვან სავაჭრო პარტნიორებს შორის, ხოლო ბოლო წლებში ქვეყნებს შორის სავაჭრო ბრუნვა სტაბილურ ზრდას აჩვენებს. ეროვნული სტატისტიკური სამსახურების მონაცემებით, 2025 წელს ორმხრივი ვაჭრობა დაახლოებით 1 მილიარდ დოლარს მიუახლოვდა, რაც ეკონომიკური თანამშრომლობის გააქტიურებას ასახავს.

საქართველოს პრემიერ-მინისტრმა ირაკლი კობახიძემ აღნიშნა ამ მიმართულებით თანამშრომლობის მნიშვნელობა.

„ჩვენ სომხეთთან ძალიან კარგი სავაჭრო-ეკონომიკური პარტნიორობა გვაქვს და ჩვენთვის ორმხრივი ურთიერთობების სწორედ ეს ასპექტი განსაკუთრებულად ფასეულია“, — განაცხადა მან შეხვედრის დასრულების შემდეგ.

თავის მხრივ, ნიკოლ ფაშინიანმა აღნიშნა, რომ თანამშრომლობის ინსტიტუციური მექანიზმების განვითარება პარტნიორობის განმტკიცების მნიშვნელოვანი პირობაა.

„სომხეთი საქართველოს ძალიან მნიშვნელოვან პარტნიორად მიიჩნევს, მათ შორის ევროკავშირთან ჩვენი ურთიერთობების კონტექსტშიც. ჩვენ ეს საკითხი განვიხილეთ და ვიმედოვნებთ, რომ ჩვენი თანამშრომლობა მომავალშიც განვითარდება“, — აღნიშნა სომხეთის მთავრობის მეთაურმა.

რეგიონული დღის წესრიგი და „საათების გასწორება“

თბილისში გამართულ მოლაპარაკებებზე ასევე განიხილეს რეგიონული საკითხების ფართო სპექტრი. მხარეებმა დაადასტურეს ერთმანეთის ტერიტორიული მთლიანობისა და სუვერენიტეტის მხარდაჭერა, ასევე განიხილეს სამხრეთ კავკასიაში არსებული ვითარება, მათ შორის სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის ურთიერთობების ნორმალიზაციის პროცესი.

ირაკლი კობახიძემ აღნიშნა, რომ თბილისი გააგრძელებს რეგიონში სტაბილურობის განმტკიცების ხელშეწყობას.

„გვსურს ხაზი გავუსვათ ჩვენს მზადყოფნას ხელი შევუწყოთ რეგიონში მშვიდობასა და სტაბილურობას და ამ მიმართულებით საქართველო ძალისხმევას არ დაიშურებს“, — განაცხადა მან.

თავის მხრივ, ნიკოლ ფაშინიანმა მადლობა გადაუხადა ქართულ მხარეს სამშვიდობო პროცესის მხარდაჭერისთვის.

„მსურს მადლობა გადავუხადო საქართველოს პრემიერ-მინისტრს სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის სამშვიდობო პროცესის პირადი მხარდაჭერისთვის — ეს მართლაც მნიშვნელოვანი წვლილია“, — განაცხადა მან.

რეგიონული საკითხების გარდა, მხარეებმა განიხილეს უფრო ფართო საერთაშორისო დღის წესრიგიც: სამხრეთ კავკასიის ქვეყნების ურთიერთობები ევროკავშირსა და აშშ-სთან, თურქეთთან და რუსეთთან კავშირების განვითარება, ასევე ირანის გარშემო არსებული ვითარება და რეგიონული სატრანსპორტო პროექტების პერსპექტივები.

ექსპერტული შეფასება: დეკლარაციებიდან პრაქტიკულ მუშაობამდე

სომეხი პოლიტოლოგი და საერთაშორისო ურთიერთობების სპეციალისტი ჯონი მელიქიანი მიიჩნევს, რომ ვიზიტს მნიშვნელოვანი მნიშვნელობა ჰქონდა სტრატეგიული პარტნიორობის მექანიზმების ხელახლა გააქტიურებისთვის.

მისი თქმით, თბილისში გამართული შეხვედრა იყო მცდელობა ახალი იმპულსი მიეცა სტრატეგიული პარტნიორობის დეკლარაციის განხორციელებისთვის, რომელიც 2024 წლის იანვარში გაფორმდა.

„ნიკოლ ფაშინიანის სამუშაო ვიზიტი თბილისში და მთავრობათაშორისი კომისიის სხდომა მხოლოდ მოლაპარაკებები და პროტოკოლური ღონისძიებები არ არის. ეს არის მცდელობა, სიცოცხლე დაუბრუნდეს სტრატეგიული პარტნიორობის დეკლარაციას, რომლის განხორციელებაც შეფერხებულია“, — აღნიშნა ექსპერტმა.

მან ასევე ხაზი გაუსვა პოლიტიკური განცხადებებიდან ინსტიტუციური სისტემური მუშაობისკენ გადასვლის აუცილებლობას.

„ურთიერთობების ინსტიტუციონალიზაციის აუცილებლობაზე საუბარი ნიშნავს იმის აღიარებას, რომ ორი წლის განმავლობაში ბიუროკრატიულმა მექანიზმებმა ვერ აუწყო ფეხი პოლიტიკურ დეკლარაციებს. ახლა ამოცანაა თანამშრომლობა გადაიყვანოს სამინისტროებისა და უწყებების ყოველდღიური მუშაობის რეჟიმში“, — დაამატა მელიქიანმა.

სამხრეთ კავკასია თანამშრომლობის ახალი არქიტექტურის ძიებაში

ამგვარად, ნიკოლ ფაშინიანის ვიზიტი თბილისში გახდა არა მხოლოდ ორმხრივი პოლიტიკური დიალოგის მორიგი ეპიზოდი, არამედ რეგიონული ურთიერთობების ტრანსფორმაციის უფრო ფართო პროცესის ნაწილი.

სომხეთი და საქართველო ცდილობენ სტრატეგიული პარტნიორობა დეკლარაციული სიბრტყიდან პრაქტიკულ სფეროში გადაიყვანონ, პარალელურად კი კოორდინაცია გაუწიონ პოზიციებს სამხრეთ კავკასიის რეგიონული უსაფრთხოებისა და ეკონომიკური განვითარების საკვანძო საკითხებზე.

ერევანსა და ბაქოს შორის ურთიერთობების თანდათანობითი ნორმალიზაციის, სატრანსპორტო პროექტების განვითარების და რეგიონის მიმართ გარე აქტორების მზარდი ინტერესის ფონზე, მსგავსი შეხვედრები სამხრეთ კავკასიაში თანამშრომლობის ახალი არქიტექტურის ფორმირების მნიშვნელოვან ინსტრუმენტად იქცევა.