ზრდამ 5 თეთრი შეადგინა საყოფაცხოვრებო მომხმარებლებისთვის და 5–6 თეთრი — კომერციული სექტორისთვის, რაც დროებითი სატარიფო რეგულირების შემდეგ პირველი გადახედვაა. თბილისში მინიმალური ტარიფი (0–101 კვტ⋅სთ) იზრდება 15,041-დან 20,041 თეთრამდე ერთ კვტ⋅სთ-ზე (დაახლოებით 0,056-დან 0,074 დოლარამდე), ანალოგიური დინამიკა ფიქსირდება რეგიონებშიც. შესაბამისად, საბაზისო სეგმენტში ზრდა დაახლოებით 30%-ს აღწევს, რაც მოსახლეობისთვის ყველაზე მგრძნობიარეა.

ტარიფების გადახედვის გადაწყვეტილება 2025 წლის ბოლოდან იყო გადადებული — მაშინ რეგულატორმა დროებითი ტარიფების მოქმედება 2026 წლის მარტის ბოლომდე გაახანგრძლივა. პარალელურად, ბუნებრივი გაზის ტარიფები მიმდინარე წლის ბოლომდე ფიქსირებულია, რაც ნაწილობრივ აბალანსებს კომუნალური ხარჯების ზრდას.

ტარიფების გადახედვის გადაწყვეტილება 2025 წლის ბოლოდან იყო გადადებული — მაშინ რეგულატორმა დროებითი ტარიფების მოქმედება 2026 წლის მარტის ბოლომდე გაახანგრძლივა. პარალელურად, ბუნებრივი გაზის ტარიფები მიმდინარე წლის ბოლომდე ფიქსირებულია, რაც ნაწილობრივ აბალანსებს კომუნალური ხარჯების ზრდას.

სტრუქტურული მიზეზები: ინვესტიციები, იმპორტი და ბაზარი

ტარიფების ზრდა ასახავს ენერგეტიკულ სექტორში დაგროვილ დისბალანსებს. ერთი მხრივ, საქმე ეხება ინფრასტრუქტურის მოდერნიზაციისა და ინვესტიციების მოზიდვის აუცილებლობას, მეორე მხრივ — ელექტროენერგიის იმპორტზე მზარდ დამოკიდებულებას.

ზამთრის პერიოდში საქართველოში ელექტროენერგიის იმპორტი 1200 მეგავატს აღწევდა, რაც შიდა გენერაციის შეზღუდულ შესაძლებლობებს უსვამს ხაზს. ამასთან, მსხვილი ჰიდროენერგეტიკული პროექტების — ხუდონჰესის, ნენსკრასა და ნამახვანის — განხორციელება ვერ მოხერხდა, რაც სისტემის დაბალანსების შესაძლებლობებს ზღუდავს, განსაკუთრებით განახლებადი ენერგიის წილის ზრდის პირობებში.

დამატებითი ფაქტორია ელექტროენერგეტიკული ბაზრის სრულფასოვანი ამოქმედების შეფერხება. მოსალოდნელი იყო, რომ ლიბერალიზაცია ტარიფების კონკურენტულ საფუძველზე ფორმირებას შეუწყობდა ხელს, მათ შორის დროისა და სეზონის მიხედვით დიფერენცირებული ტარიფების დანერგვას. თუმცა ბაზარმა სრულად ვერ იმუშავა, რის გამოც რეგულატორი იძულებული გახდა კვლავ ადმინისტრაციული მეთოდით დაედგინა ტარიფები.

ექსპერტის კომენტარი: ტარიფი როგორც განვითარების წინაპირობა

ქართველი ენერგეტიკოსის, გია არაბიძე შეფასებით, ტარიფების ზრდა გამართლებული და აუცილებელიცაა.

“თუ შემდგომი მატება არ იქნება, მაინც აუცილებელია 2023 წლამდე არსებული ტარიფის დაბრუნება“, – აღნიშნა მან.

იგი აღნიშნავს, რომ ტარიფის ზრდა საჭიროა დარგში დაგროვილი პრობლემების გადასაჭრელად, მათ შორის ინვესტიციებისა და ტექნიკური ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესებისთვის.

ექსპერტი ხაზს უსვამს, რომ ენერგეტიკულ სექტორს სოციალური დატვირთვაც აქვს, რის გამოც რეგულატორი ცდილობს ბალანსის დაცვას მწარმოებლებს, ენერგოკომპანიებსა და მომხმარებლებს შორის. ამ კონტექსტში მთავარი ამოცანაა მოსახლეობისთვის ელექტროენერგიის ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა და ამავდროულად სექტორის ფუნქციონირების შენარჩუნება.

ის ასევე ყურადღებას ამახვილებს იმპორტის პრობლემაზე: მისი შემცირებისთვის აუცილებელია შიდა გენერაციის გაზრდა, რაც ახალი ელექტროსადგურების მშენებლობას და შესაბამისად ინვესტიციებს მოითხოვს. ამასთან, განახლებადი ენერგიის ინტეგრაციისთვის საჭიროა სარეზერვო სიმძლავრეების შექმნა, რომლებიც ქვეყანაში ჯერ კიდევ არასაკმარისია.

საერთო ჯამში, მიმდინარე სატარიფო გადახედვა შეიძლება განიხილებოდეს როგორც საქართველოს ენერგეტიკული სექტორის უფრო ფართო ტრანსფორმაციის ნაწილი — ადმინისტრაციული ფასების შეკავებიდან ინვესტიციებზე, მდგრადობაზე და გარე მიწოდებებზე დამოკიდებულების ეტაპობრივ შემცირებაზე ორიენტირებულ მოდელზე გადასვლა.

ევროკავშირი სანქციების გეოგრაფიას აფართოებს

დასავლური მედიის ცნობით, ევროკავშირი პირველად განიხილავს მესამე ქვეყნების პორტების — საქართველოში ყულევისა და ინდონეზიაში კარიმუნის წინააღმდეგ შეზღუდვების დაწესებას. ფორმალურ საფუძვლად რუსულ ნავთობთან დაკავშირებული ოპერაციები სახელდება.

ამასთან, საბოლოო გადაწყვეტილება ჯერ მიღებული არ არის. ევროკავშირის უმაღლესმა წარმომადგენელმა საგარეო საქმეთა და უსაფრთხოების პოლიტიკის საკითხებში, კაია კალასმა დეტალებზე კომენტარის გაკეთებაზე უარი განაცხადა და ხაზგასმით აღნიშნა, რომ წინადადებები ჯერ შეთანხმებული არ არის. მედიის ინფორმაციით, სანქციების სცენარის წინააღმდეგ იტალია და უნგრეთი გამოდიან.

თბილისის პოზიცია: სანქციები დაუსაბუთებელია

საქართველოში ყულევის შესაძლო შეყვანას სანქციების სიაში უსამართლო გადაწყვეტილებად აღიქვამენ, რომელმაც შესაძლოა ზიანი მიაყენოს არა მხოლოდ ქვეყანას, არამედ თავად ევროპასაც.

საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილემ, გიორგი ზურაბაშვილმა, ევროკავშირის ელჩთან, პაველ ჰერჩინსკისთან შეხვედრაზე განაცხადა:

„მედიაში გავრცელებული ინფორმაცია ყულევის საზღვაო პორტის ევროკავშირის სანქციების სიაში შესაძლო შეყვანის შესახებ სრულიად გაუგებარია, დაუსაბუთებელია და არ გააჩნია ფაქტობრივი საფუძველი, ვინაიდან ყულევის პორტში არ დაფიქსირებულა სანქცირებული გემის მიღებისა და/ან სანქციების გვერდის ავლის არცერთი შემთხვევა“.

მან ხაზგასმით აღნიშნა, რომ საქართველო იცავს ევროკავშირის სანქციების რეჟიმს და აღკვეთს მისი გვერდის ავლის მცდელობებს. საგარეო საქმეთა სამინისტროში ასევე აღნიშნეს, რომ დღემდე ევროკავშირის ინსტიტუტების მხრიდან პორტის ფუნქციონირებასთან დაკავშირებით „არანაირი შეკითხვა ან შენიშვნა არ შემოსულა“.

თბილისი აფრთხილებს: შესაძლო შეზღუდვები დარტყმას მიაყენებს „შუა დერეფანს“ — კასპიის ზღვა – შავი ზღვა – ევროპის მარშრუტს, რომელსაც თავად ევროკავშირი სტრატეგიულს უწოდებს.

ყულევი და ნავთობგადამამუშავებელი ქარხანა (ნგქ): უმსხვილესი ინდუსტრიული პროექტი

ამ ფონზე გრძელდება ყულევში საქართველოში პირველი ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნის პროექტის განხორციელება. 19 თებერვალს კომპანია Black Sea Petroleum-მა (BSP) განაცხადა ამერიკულ სამრეწველო კონგლომერატ Honeywell International-თან შეთანხმების ხელმოწერის შესახებ. კომპანია უზრუნველყოფს საკვანძო ნავთობგადამამუშავებელი ობიექტების პროექტირებასა და ლიცენზირებას.

BSP-ში განაცხადეს:

„შეთანხმება მოიცავს ძირითადი ნავთობგადამამუშავებელი ობიექტების პროექტირებასა და ლიცენზირებას, რაც ისტორიული ნაბიჯია როგორც კომპანიისთვის, ასევე საქართველოს ენერგეტიკული სექტორის განვითარებისთვის“.

Honeywell წარმოადგენს ლიცენზიებს ტექნოლოგიურ პროცესებზე, საბაზისო პროექტირებაზე, სპეციალიზებულ აღჭურვილობასა და კატალიზატორებზე. ყულევში იგეგმება საავიაციო საწვავის, ბენზინის, დიზელისა და საზღვაო საწვავის წარმოება საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად.

პროექტი ხორციელდება საქართველოს სახელმწიფო განვითარების ფონდისა და „ფონდი ქართუს“ მონაწილეობით. პირველი ეტაპი ითვალისწინებს წელიწადში 1,2 მილიონ ტონამდე ნავთობის გადამუშავებას, 4 მილიონ ტონამდე გაფართოების პერსპექტივით. საერთო ბიუჯეტი 600 მილიონ დოლარადაა შეფასებული.

ამერიკული კორპორაციის მონაწილეობა პროექტში, ევროპული სანქციების განხილვის ფონზე, სიმბოლურად გამოიყურება: ერთი დასავლური ცენტრი აძლიერებს ინდუსტრიულ ყოფნას, მეორე კი შეზღუდვებს განიხილავს.

სადავო ეპიზოდები: ნავთობი და „ჩრდილოვანი ფლოტი“

2025 წლის ოქტომბერში Reuters-მა გაავრცელა ინფორმაცია ყულევის ნგქ-ში ნავთობის პირველი მიწოდების შესახებ — ტვირთი რუსულმა კომპანია „რუსნეფტმა“ გაგზავნა. საქართველოს საგადასახადო სამსახურმა განაცხადა, რომ არც გემი და არც გარიგების მონაწილეები საერთაშორისო სანქციების ქვეშ არ იმყოფებოდნენ.

2026 წლის თებერვლის დასაწყისში საქართველოს წყლებში შევიდა ტანკერი Silvari, რომელსაც უკრაინა რუსეთის ე.წ. „ჩრდილოვან ფლოტს“ მიაკუთვნებს. ღია წყაროების მონაცემებით, მან 32 ათას ტონამდე ნავთობი და ნავთობპროდუქტები ჩამოიტანა. თუმცა, მოგვიანებით გემი ინდური კომპანიის საკუთრებაში გადავიდა, ხოლო საქართველოს საზღვაო ტრანსპორტის სააგენტომ ტანკერის „საეჭვო ისტორიის“ შესახებ ცნობებს დეზინფორმაცია უწოდა.

ბოლო სტატისტიკა: ექსპორტის მკვეთრი ზრდა

პოლიტიკური ფონის მიუხედავად, ეკონომიკური მაჩვენებლები სწრაფ ზრდას აჩვენებს. ასე მაგალითად, „საქსტატის“ მონაცემებით, 2026 წლის იანვარში საქართველომ 56 მილიონი დოლარის ღირებულების 145 ათასი ტონა ნავთობპროდუქტის ექსპორტი განახორციელა. საუბარია სწორედ ადგილობრივ ექსპორტზე და არა რეექსპორტზე. ზრდამ წინა წელთან შედარებით 400%-ს გადააჭარბა.

2025 წლის ნოემბერში ექსპორტმა 30,1 მლნ დოლარი შეადგინა, დეკემბერში კი — 31,9 მლნ დოლარი. იანვარში ქართული ნავთობპროდუქტების უმსხვილესი იმპორტიორები გახდნენ:

• თურქეთი — 63,5 ათასი ტონა (24,3 მლნ დოლარი)

• მალტა — 30,2 ათასი ტონა (16,2 მლნ დოლარი)

• სინგაპური — 37,9 ათასი ტონა (11,9 მლნ დოლარი)

• კვიპროსი — 13,2 ათასი ტონა (3,6 მლნ დოლარი)

• სომხეთი — 2,6 ათასი ტონა (2 მლნ დოლარი)

ნგქ-ს ამოქმედებამდე ნავთობპროდუქტების ადგილობრივი ექსპორტი პრაქტიკულად არ არსებობდა.

ამასთან, საქართველოს საკუთარი მასშტაბური მოპოვება არ გააჩნია. 2025 წელს ნედლი ნავთობის იმპორტმა 225,3 ათასი ტონა (96,6 მლნ დოლარი) შეადგინა — სრულად რუსეთიდან. 2026 წლის იანვარში იმპორტმა 39,9 ათას ტონას (15,2 მლნ დოლარი) მიაღწია.

სანქციების პარადოქსი

ყულევის გარშემო შექმნილი სიტუაცია პარადოქსს წარმოქმნის: ევროკავშირი „შუა დერეფანს“ რუსული მარშრუტების ალტერნატივად უწევს პოპულარიზაციას, მაგრამ ამავდროულად განიხილავს შეზღუდვებს მისი ერთ-ერთი საკვანძო კვანძის წინააღმდეგ.

გადამუშავების, ექსპორტის ზრდისა და ამერიკული ტექნოლოგიური კომპანიების ჩართვის ფონზე, საქართველოს პორტის წინააღმდეგ პოტენციური სანქციები გამოიყურება ნაბიჯად, რომელმაც შესაძლოა დაასუსტოს რეგიონული ენერგეტიკული დივერსიფიკაცია.

ბრიუსელის საბოლოო გადაწყვეტილება ჯერ მიღებული არ არის. თუმცა, სანქციების განხილვის ფაქტიც კი უკვე ქმნის გაურკვევლობას სამხრეთ კავკასიის ერთ-ერთი უმსხვილესი ინფრასტრუქტურული პროექტის გარშემო.

მთლიანობაში, „ზემო ლარსი“ კრიტიკულად მნიშვნელოვანი სატრანსპორტო დერეფანია საერთაშორისო სისტემაში, განსაკუთრებით სამხრეთ კავკასიის ქვეყნებში მიწოდებისა და თურქეთის მიმართულებით ტრანზიტისთვის. თუმცა, ვითარება, რომელიც ამ საკონტროლო-გამშვებ პუნქტზე იქმნება, ყოველდღიურად იწვევს უკმაყოფილებისა და შეშფოთების ტალღას.

საქართველოსა და რუსეთს შორის მხოლოდ ერთი სახმელეთო გზა არსებობს. ალტერნატივა შეიძლება ყოფილიყო გზები აფხაზეთისა და სამხრეთ ოსეთის გავლით, მაგრამ ისინი პოლიტიკური მოტივებით დაკეტილია. მაგალითად, მარშრუტი სამხრეთ ოსეთის გავლით შეიძლება ამოქმედდეს მხოლოდ პოლიტიკური საკითხის გადაჭრის შემდეგ, რაც ჯერჯერობით არ ჩანს. ამჟამად ეს გზა არ ფუნქციონირებს ქართული მხარის პოზიციის გამო, რომელიც შიშობს, რომ ამ პროექტზე დათანხმება თბილისის მიერ სამხრეთ ოსეთის დამოუკიდებლობის აღიარებად აღიქმება.

ამგვარად, ჩვენ ვხედავთ, როგორ იმოქმედა უშუალოდ საქართველოსა და რუსეთს შორის არსებულმა კონფლიქტმა სახმელეთო მიმოსვლის გზებზე და გახადა ისინი უკიდურესად შეზღუდული და პოლიტიკურად მოწყვლადი. „ზემო ლარსი“ ამ მომენტისთვის არის „ვიწრო ყელი“, რომელიც ვერ უმკლავდება ასეთ გადატვირთვას. „ზემო ლარსი“ ასევე არის უზარმაზარი რიგების დაგროვების წერტილი, რასაც რამდენიმე ძირითადი მიზეზი აქვს.

მათ შორის:

• რთული კლიმატური პირობები. ძლიერმა წვიმებმა და თოვლმა, რასაც მოჰყვება ღვარცოფი და ზვავი, გზის გარეცხვა, ვითარება გაართულა. საკმაოდ ხშირად ისმის, რომ გამშვები პუნქტი კვლავ დაკეტილია რთული ამინდის გამო.

• საკონტროლო-გამშვები პუნქტის შეზღუდული გამტარუნარიანობა. როგორც საერთაშორისო საავტომობილო გადამზიდავების ასოციაცია (ASMAP) აღნიშნავს, დადგენილი საპროექტო გამტარუნარიანობის პირობებში — დღე-ღამეში 170 სატვირთო, 200 მსუბუქი ავტომობილი და 30 ავტობუსი — ფაქტობრივი დატვირთვა „ზემო ლარსზე“ ამჟამად შეადგენს საშუალოდ 890 სატვირთოსა და 2833 მსუბუქ ავტომობილს დღე-ღამეში. ეს საპროექტო გამტარუნარიანობას სატვირთო ტრანსპორტისთვის 5,2-ჯერ, ხოლო მსუბუქისთვის 14-ჯერ აღემატება.

• პროცედურული საკითხები და შემოწმებები. ზემოაღნიშნული ფაქტორების გარდა, რუსეთ-საქართველოს საზღვარზე პერიოდულად აძლიერებენ შემოწმებებს, ახორციელებენ ხანგრძლივ დათვალიერებას, რაც მნიშვნელოვნად აფერხებს პროცესს და იწვევს უზარმაზარი რიგების დაგროვებას.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, ყველაზე მძიმე მდგომარეობაში არიან სატვირთო ავტომობილები, რომლებიც იძულებულნი არიან კვირაობით, ზოგჯერ კი თვეობით იდგნენ რიგებში. გროვდება უამრავი სატვირთო, რომლებიც გზას ათეულობით კილომეტრზე იკავებენ, ამიტომ მძღოლები პირდაპირ მანქანებში ცხოვრობენ. ამრიგად, ეს პრობლემა არა მხოლოდ ეკონომიკური და პოლიტიკურია, არამედ სოციალურიც, რადგან ამით იტანჯებიან ჩვეულებრივი ადამიანები, რომლებიც იძულებულნი არიან დღეების განმავლობაში იდგნენ მთაში ადეკვატური პირობების გარეშე და ხშირად საკუთარი ჯანმრთელობის ფასადაც.

მიუხედავად ამისა, „ზემო ლარსის“ გამტარუნარიანობის საკითხს, პირველ რიგში, ეკონომიკური მნიშვნელობა აქვს. ვინაიდან ამ მარშრუტის გავლით ხდება საქონლის ტრანსპორტირება, მათ შორის იმპორტი და ექსპორტი რუსეთსა და რეგიონის ქვეყნებს შორის. შესაბამისად, ნებისმიერი შეფერხება „ზემო ლარსზე“ აისახება მათ შორის არსებულ ტვირთბრუნვაზე.

არსებობს შიდაპოლიტიკური კონტექსტიც — ლარსზე არსებულმა პრობლემებმა შესაძლოა გამოიწვიოს საზოგადოებრივი უკმაყოფილება, რაც ხშირად ხდება ხელისუფლების კრიტიკის საგანი საქართველოში და საგარეო პოლიტიკის განხილვის თემა, განსაკუთრებით რუსეთთან რთული ურთიერთობების კონტექსტში. პოლიტიკური თვალსაზრისით, პრობლემა იმაში მდგომარეობს, რომ ქართული მხარე ძლიერ არის დამოკიდებული ამ მარშრუტზე ვაჭრობის, ტურიზმისა და ჩრდილოეთ რეგიონებთან ეკონომიკური კავშირისთვის, შესაბამისად, დამოკიდებულია რუსეთზეც. საქართველოს შიგნით ეს ყველაფერი ხდება დავის საგანი: მთავრობა საუბრობს რუსეთთან კავშირისა და დიალოგის შენარჩუნების აუცილებლობაზე საქართველოს უსაფრთხოებისა და სტაბილურობის უზრუნველსაყოფად, ხოლო ოპოზიცია ამაში ხედავს საფრთხეს ეროვნული პოზიციებისთვის და აკრიტიკებს ნებისმიერ დათმობას.

როგორ წყდება პრობლემა საზღვრის ორივე მხარეს?

ახალი რეგიონული კომუნიკაციების გამოჩენა, მათ შორის „ტრამპის მარშრუტი“ (TRIPP), დაეხმარება „ზემო ლარსის“ გამშვები პუნქტის მნიშვნელოვნად განტვირთვას. საქართველოს რეაქცია ახალ რეგიონულ რეალიებზე, მთლიანობაში, პოზიტიური იყო. მაგალითად, საქართველოს პრემიერ-მინისტრმა ირაკლი კობახიძემ 2026 წლის 23 იანვარს ტელეკომპანია „იმედთან“ ინტერვიუში განაცხადა, რომ სომხეთისა და აზერბაიჯანის გავლით ტვირთების გადაზიდვის ახალი პირდაპირი მარშრუტები ნაკლებად სავარაუდოა, რომ საფრთხეს შეუქმნის ქვეყნის სატრანზიტო ფუნქციას.

„ASMAP“-ის ინფორმაციით, რუსეთის მხრიდან ტრანსპორტის მოძრაობის დასაჩქარებლად სატვირთოებისთვის გამოიყენება სამი დამატებითი სადგომი მოედანი — ერთი გასასვლელში (170 ადგილი) და ორი შესასვლელში (ჯამში 300 ადგილი), რომლებიც „ზემო ლარსის“ პუნქტის საზღვრებს გარეთ მდებარეობს.

2025 წლის 11 ივლისიდან რუსეთის ფედერაციიდან გასვლის მიმართულებით მსუბუქი ავტოტრანსპორტისთვის დაემატა 12 სავალი ზოლი. გარდა ამისა, ჩრდილოეთ კავკასიის საბაჟო სამმართველომ მოითხოვა სამუშაოების დაჩქარება შესასვლელ მიმართულებაზე ანალოგიური 12 ზოლის მშენებლობისა და ექსპლუატაციაში გაშვების მიზნით. დროებითი ზომის სახით შემოთავაზებულია გასასვლელი ზოლების რევერსული გამოყენება.

ზოლების ფუნქციონირების შესახებ გადაწყვეტილებას სასაზღვრო სამსახურის წარმომადგენლები იღებენ. ასევე გაიზარდა საბაჟო პოსტის თანამშრომელთა შტატის რაოდენობა, ყოველთვიურად ხდება თანამშრომელთა მივლინება სხვა რეგიონებიდან. საბაჟო ორგანოს შტატი საკმარისია ყველა ხაზზე საბაჟო კონტროლის შეფერხების გარეშე განსახორციელებლად.

რეგიონში სატრანსპორტო დაძაბულობის შესამცირებლად, წყარო „Logirus“-ის თანახმად, ადგილობრივი საბაჟო და სასაზღვრო სამსახურები ცდილობენ გააფართოონ საზღვრის გამტარუნარიანობა. მათ შორისაა დამატებითი ზოლების შექმნა სატვირთო და მსუბუქი ტრანსპორტისთვის; სასაზღვრო სამსახურის მიერ საპასპორტო კონტროლის ოთხი დამატებითი უბნის დამატება; საბაჟო პოსტის გაძლიერებულ რეჟიმში მუშაობისთვის დამატებითი თანამშრომლების მივლინება; რუსეთის მხრიდან გამშვები პუნქტის წინ მდებარე სატვირთოების გადაყვანა დამატებით პარკინგზე; საბაჟო პოსტის ხელმძღვანელობის 24-საათიანი მორიგეობა და მუდმივი კონტროლი საბაჟოს უფროსის მხრიდან.

საქართველოს მხრიდან მიმდინარეობს საბაჟო-გამშვები პუნქტი „ყაზბეგის“ გაფართოება და 9-კილომეტრიანი ქვეშეთი-კობის გვირაბის მშენებლობა. ინფრასტრუქტურის მინისტრის მოადგილემ, მზია გიორგობიანმა 2025 წლის დეკემბერში გამოაცხადა რეგიონში ყველაზე გრძელი გვირაბის დასრულების ახალი თარიღი. მანამდე სამუშაოების დასრულების ვადამ 2024 წლიდან 2025 წლამდე გადაიწია. ახლა კი, მინისტრის მოადგილის თქმით, პროექტი სრულად მზად იქნება და ექსპლუატაციაში 2028 წელს შევა.

პროექტი მოიცავს ცხრაკილომეტრიანი გვირაბის მშენებლობას ჯვრის უღელტეხილის ქვეშ და 23-კილომეტრიან შემოვლით მონაკვეთს სოფელ კობიდან სოფელ ქვეშეთამდე. ეს ტრასა უნდა ჩაანაცვლოს მცხეთა-სტეფანწმინდა-ლარსის (გუდაური-კობი) გზის ყველაზე ზვავსაშიში მონაკვეთი. სამზოლიანი 15 მეტრი დიამეტრის გვირაბი უზრუნველყოფს 24-საათიან ორმხრივ მოძრაობას. ყოველ 500 მეტრში გათვალისწინებულია საევაკუაციო გასასვლელები. დღეისათვის გათხრილია ძირითადი ცხრაკილომეტრიანი გვირაბი, მიმდინარეობს მუშაობა საევაკუაციო გვირაბზე.

პროექტის რეალიზაცია უზრუნველყოფს უწყვეტ სატრანსპორტო მიმოსვლას რუსეთის მიმართულებით, რასაც გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს სომხეთისთვისაც, რადგან ტვირთები შეძლებენ მოძრაობას მრავალდღიანი შეფერხებების გარეშე, რაც დამახასიათებელია ზამთრის პერიოდისთვის, როდესაც „ზემო ლარსისკენ“ მიმავალი გზა ხშირად იკეტება.

ამრიგად, მიუხედავად იმისა, რომ პრობლემის გადაჭრის მცდელობები არსებობს, ვითარება მაინც რთული რჩება, რაც აიხსნება თავად საქართველოსა და რუსეთს შორის არსებული ურთიერთობებით. ეს კიდევ ერთხელ ადასტურებს, რომ „ზემო ლარსის“ პრობლემას არა უბრალოდ ეკონომიკური ხასიათი აქვს, არამედ პოლიტიკური.

ავტორი: იზაბელ ზაქარიანი

საქართველოს ღვინის ეროვნული სააგენტოს უახლესი მონაცემების მიხედვით, 2025 წლის იანვარ-ნოემბერში საქართველომ ექსპორტზე გაიტანა 82,3 მლნ ლიტრი ღვინო მსოფლიოს 70 ქვეყანაში, რითაც დაახლოებით 245 მლნ დოლარი შემოიტანა, რაც 7%-ით მეტია ფულად გამოხატულებაში და 9%-ით მეტი მოცულობით, ვიდრე წინა წლის იმავე პერიოდში. ამავე დროს, იმავე პერიოდში 55 ქვეყანაში ექსპორტირებული იქნა 37,7 მლნ ლიტრი ძლიერი ალკოჰოლური სასმელები თანხით 257,5 მლნ აშშ დოლარამდე.

„საერთო ჯამში 11 თვეში ღვინისა და ალკოჰოლური სასმელების ექსპორტიდან შემოსავალმა მნიშვნელოვან თანხას მიაღწია – ნახევარ მილიარდამდე (502,5 მლნ) აშშ დოლარი“, – ნათქვამია საქართველოს ღვინის ეროვნული სააგენტოს განცხადებაში.

თუმცა, სიტუაციის პარადოქსი სხვაშია: გარე წარმატებების ფონზე, ქვეყნის შიგნით ღვინოს სულ უფრო ნაკლებად სვამენ და დღესდღეობით გრუზიული ღვინო ცხოვრობს ორ განზომილებაში — გლობალურსა და ლოკალურში, და დინამიკა მათში შესამჩნევად განსხვავდება.

შიდა მომხმარებლები: მინუს 60% ათწლეულში

კონსალტინგური კომპანია TBC Capital-ის კვლევა ფიქსირებს ღვინის მოხმარების მკვეთრ შემცირებას თავად საქართველოში. ასე რომ, კვლევის მიხედვით, საქართველოში ღვინის მოხმარება შემცირდა 60%-ზე მეტით ბოლო ათი წლის განმავლობაში – თითქმის 79 მლნ ლიტრიდან 2016 წელს 31 მლნ ლიტრზე ოდნავ მეტამდე 2024 წელს. კვლევის ავტორები აღნიშნავენ, რომ შემცირება ასახავს უფრო შერჩევით მოხმარებას და არ მიუთითებს ღვინისადმი ინტერესის შემცირებაზე ქვეყანაში.

„მომხმარებლები სვამენ ნაკლებს, მაგრამ ხშირად უკეთესს და უფრო შერჩევით. მიუხედავად იმისა, რომ ეს ხელს უწყობს ხარისხის გაუმჯობესებას, ის ზღუდავს მოცულობების ზრდას შიდა ბაზარზე და აძლიერებს სექტორის დამოკიდებულებას ექსპორტზე მასშტაბისა და ზრდისთვის“, – ნათქვამია კონსალტინგური კომპანია TBC Capital-ის ანგარიშში.

გამოკითხვის მონაცემებით, რესპონდენტთა 43% ყიდულობს ღვინოს თვეში ერთხელ ან უფრო იშვიათად, 35% – არასოდეს, ხოლო 15% – თვეში რამდენჯერმე. მომხმარებელთა უმრავლესობა ურჩევნია ღვინის დალევა სახლში (44%) ან სტუმრად (36%), და მხოლოდ 20% – რესტორნებსა და ღვინის ბარებში.

მშრალი ღვინო ყველაზე პოპულარულია, განსაკუთრებით მამაკაცებში, ხოლო ქალები ხშირად ირჩევენ ნახევრადტკბილ და ტკბილ ჯიშებს. მყიდველთა უმრავლესობა ერთჯერადად ყიდულობს 2-4 ბოთლს.

შიდა ბაზრის ანალიზისთვის კვლევა ეყრდნობოდა 16 ღვინის კომპანიის მონაცემებს, რომლებიც ფარავენ საერთო ბრუნვის დაახლოებით ნახევარს. 2024 წელს მათ საქართველოში გაყიდეს დაახლოებით 7,3 მლნ ბოთლი.გაყიდვები რჩება ძლიერ დამოკიდებული ფასზე: მოცულობის 98-99% მოდის 30 ლარამდე კატეგორიაზე. ამავე დროს, შეინიშნება მცირე ცვლილება პრემიუმ-სეგმენტში. მიუხედავად იმისა, რომ ის ჯერ კიდევ მცირეა აბსოლუტურ ციფრებში, ყველაზე დაბალი პრემიუმ-ბრეკეტი (31-45 ლარი) წყვეტს დომინირებას, ხოლო 46 ლარის ზემოთ ღვინოების გაყიდვები იზრდება.

წითელი და თეთრი ღვინოები დომინირებენ მოხმარების სტრუქტურაში, ხოლო ვარდისფერი ღვინოები განაგრძობენ მეორეხარისხოვან როლს. სუპერმარკეტები — გაყიდვების მთავარი არხია, მათ მოჰყვება HoReCa სექტორი.

ბოთლებში ჩასხმული ღვინის მოხმარების საერთო პოტენციური მოცულობა საქართველოში შეფასებულია დაახლოებით 42 მილიონ ბოთლად, იმ ვარაუდიდან გამომდინარე, რომ სახლური წარმოება განაგრძობს შემცირებას დროთა განმავლობაში, ხოლო მოხმარება თანდათან გადავა ბოთლებში ჩასხმულ ღვინოზე.

ამგვარად, საქართველო კვლავ რჩება ქვეყანად უძველესი ღვინის ტრადიციით. მხოლოდ ახლა მის ღვინოს სულ უფრო ხშირად ხსნიან ტოკიოში, ვარშავაში ან პეკინში — ხოლო სახლში მას უფრო იშვიათად და უფრო ცნობიერად სვამენ.

საერთაშორისო ვიზიტორების 80.8% ტურისტები იყვნენ, 15.4% მხოლოდ ექსკურსანტები, ხოლო 3.8% ორივე კატეგორიას მოიცავდა.
ვიზიტორების უმრავლესობა — 45.4% — 31-50 წლის ასაკობრივ ჯგუფს ეკუთვნოდა, ხოლო ქალების წილი საერთო რაოდენობაში 48.2%-ს შეადგენდა.

წამყვანი ქვეყნები ვიზიტორთა რაოდენობით

ყველაზე მეტი ვიზიტორი საქართველოში რუსეთის ფედერაციიდან შემოვიდა — 567.1 ათასი ადამიანი (26.1%).

მეორე ადგილზეა თურქეთი (16.5%), ხოლო მესამე — სომხეთი (11.8%).

საერთო ჯამში, 2025 წლის მესამე კვარტალში რუსეთის, თურქეთისა და სომხეთის მოქალაქეებმა საქართველოში 1.4 მილიონზე მეტი ვიზიტი განახორციელეს.
ყველაზე პოპულარული მიმართულებები კვლავ თბილისი (1.3 მლნ ვიზიტი) და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა (1.27 მლნ ვიზიტი) იყო.

ვიზიტების მიზნები და ხარჯები

ყველაზე გავრცელებული მიზანი იყო დასვენება, გართობა და რეკრეაცია — ვიზიტების 58.7% ამ კატეგორიას ეკუთვნის.
საშუალო ხანგრძლივობამ შეადგინა 6.3 ღამე, რაც 2024 წლის მაჩვენებელზე 2.1%-ით მეტია.
73.3% ვიზიტი განმეორებითი ხასიათის იყო, რაც მიანიშნებს, რომ საქართველო უცხოელი მოგზაურებისთვის მიმზიდველ დანიშნულებად რჩება.

საქსტატის ინფორმაციით, საერთაშორისო ვიზიტორების მიერ გაწეული ხარჯები 2025 წლის მესამე კვარტალში 6.2 მილიარდ ლარს გაუტოლდა, რაც 8.6%-ით მეტია, ვიდრე გასული წლის შესაბამის პერიოდში.
ერთი ვიზიტის საშუალო ხარჯი გაიზარდა 1.7%-ით და შეადგინა 2467.5 ლარი.

ექსპერტების შეფასებით, ვიზიტორთა მზარდი რაოდენობა და ხარჯების ზრდა ადასტურებს საქართველოს პოზიციას, როგორც რეგიონის ერთ-ერთ ყველაზე მიმზიდველ ტურისტულ მიმართულებას.

• Wizz Air Hungary – 17% (1 065 618 მგზავრი);
• Georgian Airways – 8% (509 238);
• Turkish Airlines – 7% (458 370);
• Pegasus – 7% (453 550);
• Red Wings – 6% (408 018);
• „აძიებანის ავიალინიები“ – 6% (358 291);
• აძიმუტი – 4% (258 586);
• ელ-ალ – 4% (255 460);
• Israir – 3% (204 645);
• Fly Dubai – 3% (182 703).

ექსპორტმა 4,45 მილიარდი დოლარი შეადგინა, რაც 6,7%-ით გაიზარდა, მაშინ როდესაც იმპორტი 9,7%-ით გაიზარდა და 11,8 მილიარდ დოლარს მიაღწია. საგარეო ვაჭრობის უარყოფითმა სალდომ საანგარიშო პერიოდში 7,35 მილიარდი დოლარი შეადგინა, რაც მთლიანი ბრუნვის 45,3%-ს შეადგენს.

„საქსტატი“ – 2025 წლის იანვარ-აგვისტოში საგარეო სავაჭრო ბრუნვამ საქართველოში 16 250,8 მილიონი აშშ დოლარი შეადგინა, რაც 8,8%-ით მეტია გასული წლის შესაბამის პერიოდთან შედარებით.

ათ უმსხვილეს სავაჭრო პარტნიორ ქვეყანაზე საერთო სავაჭრო ბრუნვის 68,7% მოდის. ლიდერთა სამეულშია თურქეთი (1,99 მლრდ $), აშშ (1,86 მლრდ $) და რუსეთი (1,71 მლრდ $). ამასთან, ათმა წამყვანმა ქვეყანამ უზრუნველყო მთლიანი იმპორტის 71,3%, სადაც პირველ ადგილზეა აშშ (1,80 მლრდ $), მას მოსდევს თურქეთი (1,78 მლრდ $) და ჩინეთი (1,23 მლრდ $).

იმპორტის საქონლის ჯგუფებში ლიდერობენ მსუბუქი ავტომობილები — 2,42 მლრდ $ (იმპორტის 20,5%). შემდეგ მოდის ნავთობი და ნავთობპროდუქტები — 846,1 მლნ $ (7,2%) და ხელოვნების ნიმუშები — 481,4 მლნ $ (4,1%).

რაც შეეხება ექსპორტს, მისი 79,8% ათ უმსხვილეს პარტნიორ ქვეყანაზე მოდის. ლიდერი გახდა ყირგიზეთი, სადაც მიწოდებებმა 943,1 მლნ $ შეადგინა. მეორე ადგილზეა ყაზახეთი (572,9 მლნ $), ხოლო მესამე ადგილზე — რუსეთი (480,7 მლნ $).

ექსპორტის ძირითად მუხლად კვლავ რჩება მსუბუქი ავტომობილები — 1,73 მლრდ $ (ექსპორტის 38,9%). შემდეგ მოდის ძვირფასი ლითონების მადნები და კონცენტრატები — 239,1 მლნ $ (5,4%) და ალკოჰოლური პროდუქცია — 172 მლნ $ (3,9%).

დასაქმებულთა რაოდენობა 4,7 ათასით (0,5%) გაიზარდა და 940,5 ათასი შეადგინა, მაშინ როცა თვითდასაქმებულთა რაოდენობა 29,3 ათასით შემცირდა (−6,5%) და 422,2 ათასამდე დაეცა. უმუშევართა რიცხვი 7,9 ათასით (3,6%) გაიზარდა და 227,6 ათასს მიაღწია.

შრომით ძალაში მონაწილეობის დონე 0,3 პ.პ.-ით შემცირდა და 54,1% შეადგინა, ხოლო დასაქმების საერთო დონე 0,6 პ.პ.-ით დაეცა და 46,4%-ზე დაფიქსირდა. განსაკუთრებით შესამჩნევი იყო ვარდნა ქალაქებში (−1,4 პ.პ.), მაშინ როცა სოფლებში დასაქმება გაიზარდა (+0,5 პ.პ.).

ტრადიციულად უფრო მაღალია უმუშევრობა მამაკაცებში — 15,9%, ქალებში კი 12,2%. ამასთან, მამაკაცთა დასაქმების დონე თითქმის უცვლელი დარჩა (+0,1 პ.პ.), ხოლო ქალებში 1,2 პ.პ.-ით შემცირდა.

ეკონომისტები: უმუშევრობის ზრდა ეკონომიკური ზრდის ფონზე — „ანომალია“

ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასოცირებული პროფესორი, ეკონომისტი გოგა ხიშტოვანი გამოცემა Businesspressnews-თან კომენტარში აღნიშნავს, რომ უმუშევრობის ზრდა რეალური ეკონომიკური აქტივობის შენელებას უკავშირდება.

„ჩვენ კვლავ ვხედავთ ანომალიას, როდესაც ეკონომიკა ოფიციალურად კვარტალში 7%-ით იზრდება, ხოლო უმუშევრობა ამავე დროს მატულობს. ჩნდება კითხვები ეკონომიკური ზრდის სტატისტიკასთან დაკავშირებით, რადგან ამ ორი მაჩვენებლის საწინააღმდეგო მიმართულებით მოძრაობა არადამაჯერებლად გამოიყურება. ჩემი აზრით, ეს რეალური ეკონომიკის შენელებითაა განპირობებული და ოფიციალური მონაცემები ამას ვერ ასახავს,“ – აღნიშნა ექსპერტმა.

მისი თქმით, თვითდასაქმების შემცირება პრობლემების პირდაპირი მტკიცებულებაა.

„რეალური ეკონომიკური აქტივობის შენელება პირველ რიგში თვითდასაქმებულებზე აისახება. ეს სტატისტიკაშიც ჩანს: მეორე კვარტალში მათი რაოდენობა 29,3 ათასით შემცირდა. საქართველოსთვის ეს განსაკუთრებით შემაშფოთებელია, რადგან თვითდასაქმებულები და უმუშევრები შრომის ბაზრის ყველაზე დაუცველ კატეგორიას წარმოადგენენ. მათი შემოსავლები უფრო დაბალია და სწორედ ისინი პირველები გრძნობენ ეკონომიკურ ვარდნას,“ – ხაზი გაუსვა ხიშტოვანმა.

ეკონომისტმა დაამატა, რომ თუ ნეგატიური ტენდენცია გაგრძელდება, უმუშევრობის ზრდა შემდგომში დაქირავებულთა კატეგორიასაც შეეხება:

„ჯერჯერობით ჩვენ ვხედავთ სტატუს-ქვოს შენარჩუნებას დაქირავებულთა შორის — მათი რაოდენობა ოდნავ გაიზარდა, მაგრამ ახალი სამუშაო ადგილები ფაქტობრივად არ იქმნება. თუ ეკონომიკის შენელება გაგრძელდება, ეს გარდაუვლად შეეხება დასაქმებასაც,“ – განმარტა მან.

ოფიციალური სტატისტიკის მიხედვით, უმუშევრობის დონე 14,3%-მდე გაიზარდა, მაშინ როდესაც თვითდასაქმებულთა რაოდენობა შემცირდა. ეკონომისტების შეფასებით, მდგომარეობა უფრო ღრმა პრობლემას ასახავს — რეალური ეკონომიკური ზრდის შენელებას. მოკლევადიან პერსპექტივაში დარტყმა ყველაზე მეტად თვითდასაქმებულებს შეეხო, თუმცა ტენდენციის შენარჩუნების შემთხვევაში შედეგები ფორმალური დასაქმების სექტორსაც შეიძლება შეეხოს.

სტატისტიკის ეროვნულმა სამსახურმა ასევე განახორციელა 2020 წლიდან საქართველოში განხორციელებული პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების მოცულობის გადახედვა. შესაბამისად, ქვემოთ მოცემულ ცხრილში წარმოდგენილია დაზუსტებული მაჩვენებლები და მათი ცვლილებების ძირითადი მიზეზები.

სამი უმსხვილესი ინვესტორი ქვეყნის წილი

დაზუსტებული მონაცემებით, 2024 წელს განხორციელებული პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების მთლიანი მოცულობის 54,4% სამ უმსხვილეს ქვეყანაზე მოდის. „საქსტატის“ ინფორმაციით:

• დიდი ბრიტანეთი — 27,5% (431,1 მლნ დოლარი)
• ნიდერლანდები — 14,7% (230,9 მლნ დოლარი)

• მალტა — 12,2% (191,7 მლნ დოლარი)

პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების მთავარი ქვეყნები (2024 წ.)

• დიდი ბრიტანეთი – 431,1 მლნ დოლარი
• ნიდერლანდები – 230,9 მლნ დოლარი
• მალტა – 191,7 მლნ დოლარი
• თურქეთი – 110,3 მლნ დოლარი
• აზერბაიჯანი – 83,9 მლნ დოლარი
• რუსეთი – 71,4 მლნ დოლარი
• აშშ – 71,3 მლნ დოლარი
• იაპონია – 64,0 მლნ დოლარი
• გერმანია – 56,2 მლნ დოლარი
• ისრაელი – 52,3 მლნ დოლარი

• სხვა ქვეყნები – 206,3 მლნ დოლარი

პირდაპირი ინვესტიციების ძირითადი სექტორები (2024 წ.)

სამ უმსხვილეს სექტორზე მოდის პუვის 60,2%.

• საფინანსო და სადაზღვევო საქმიანობა — 579,5 მლნ დოლარი (36,9%)
• დამამზადებელი სექტორი — 183,6 მლნ დოლარი (11,7%)

• უძრავი ქონება — 182,0 მლნ დოლარი (11,6%)

პუვის მოცულობის და „დასავლეთის წილის“ კლება 2022 წლიდან

„საქსტატის“ მონაცემების ანალიზი ცხადყოფს, რომ ბოლო ათი წლის განმავლობაში საქართველოში ჯამში 15,675 მილიარდი დოლარის პირდაპირი უცხოური ინვესტიცია განხორციელდა.

2022 წლის შემდეგ პუვის მოცულობა კლების ტენდენციას ავლენს. კერძოდ, 2022 წელს საქართველოში 2,224 მლრდ დოლარის ინვესტიცია შევიდა, 2023 წელს — 1,928 მლრდ დოლარი (13%-ით ნაკლები წინა წელთან შედარებით), ხოლო 2024 წელს — 1,569 მლრდ დოლარი, რაც 29%-ით ნაკლებია 2022 წლის და 18,6%-ით ნაკლებია 2023 წლის მაჩვენებელთან შედარებით.

ბოლო ათი წლის განმავლობაში დასავლეთის ქვეყნებზე მოდიოდა საქართველოს პუვის უმსხვილესი წილი — 59,2%. Business Press News-ის ინფორმაციით, 2015–2024 წლებში საქართველომ ევროკავშირის, აშშ-ისა და დიდი ბრიტანეთისგან პირდაპირი ინვესტიციების სახით ჯამში 9,277 მლრდ დოლარი მიიღო.

დასავლეთის ქვეყნებს შორის ყველაზე დიდი წილი ევროკავშირზე მოდის — 4,728 მლრდ დოლარი. მეორე ადგილზეა დიდი ბრიტანეთი — 3,614 მლრდ დოლარით, ხოლო მესამე ადგილზე — აშშ — 935 მლნ დოლარით.

2022–2024 წლებში საქართველოს პუვის საერთო მოცულობამ 5,721 მლრდ დოლარი შეადგინა, საიდანაც 67% (3,857 მლრდ დოლარი) დასავლეთის ქვეყნებზე მოდის (აშშ, ევროკავშირი და დიდი ბრიტანეთი).

დასავლეთის ინვესტიციების კლების ტენდენცია

• ევროკავშირი: 2022 წელს — 850,7 მლნ დოლარი, 2024 წელს — 442,1 მლნ დოლარი (შემცირდა 48%-ით).
• დიდი ბრიტანეთი: 2022 წელს — 656,8 მლნ დოლარი, 2023 წელს — 365,2 მლნ დოლარი, 2024 წელს — 431,1 მლნ დოლარი (შემცირდა 34%-ით, ანუ 225,7 მლნ დოლარით).
• აშშ: 2022 წელს — 178,8 მლნ დოლარი, 2023 წელს — 186,2 მლნ დოლარი, 2024 წელს — 71,3 მლნ დოლარი (შემცირდა 60%-ით, ანუ 107,5 მლნ დოლარით).

სულ, 2022–2024 წლებში საქართველოში პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების მოცულობა 654,9 მლნ დოლარით შემცირდა, ხოლო დასავლეთის ქვეყნებიდან ინვესტიციები — 741,8 მლნ დოლარით.

ინვესტიციების ზრდა რეგიონიდან

დასავლური ინვესტიციების შემცირება ნაწილობრივ ანაზღაურდა აზერბაიჯანიდან, სომხეთიდან და ისრაელიდან გაზრდილი ინვესტიციებით.

• აზერბაიჯანი: 2022 წელს — 5,1 მლნ დოლარი, 2024 წელს — 83,9 მლნ დოლარი.
• სომხეთი: 2022 წელს — 13,7 მლნ დოლარი, 2024 წელს — 23,6 მლნ დოლარი.
• ისრაელი: 2022 წელს — 36,1 მლნ დოლარი, 2024 წელს — 52,3 მლნ დოლარი.

ზრდა საქართველოს მთავრობის თანმიმდევრული და პრაგმატული ეკონომიკური პოლიტიკის შედეგია, რომელიც მიმართულია ექსპორტის დივერსიფიკაციისკენ, სავაჭრო ჰორიზონტების გაფართოებისა და რეგიონთან და მის ფარგლებს გარეთ პარტნიორობების გაღრმავებისკენ.

ექსპორტი: ზრდის მამოძრავებელი ძალები და პრიორიტეტული მიმართულებები

2025 წლის იანვარ-ივნისში საქართველოდან საქონლის ექსპორტმა 3.234 მილიარდი დოლარი შეადგინა, რაც 13.7%-ით მეტია წინა წელთან შედარებით. განსაკუთრებით დადებით ტენდენციად ითვლება ადგილობრივი ექსპორტის (რეექსპორტის გამოკლებით) ზრდა — მან 1.473 მილიარდ დოლარს მიაღწია, რაც 6.4%-ით მეტია 2024 წელთან შედარებით.

საქართველოს ძირითადი საექსპორტო პარტნიორები იყვნენ: ყირგიზეთი (681.3 მლნ დოლარი), ყაზახეთი (414 მლნ დოლარი) და აზერბაიჯანი (341.8 მლნ დოლარი). ამ ქვეყნების მიმართულებით ვაჭრობის ზრდა მიუთითებს საქართველოს მზარდ როლზე ტრანსკონტინენტურ ლოგისტიკურ მარშრუტებში და ევრაზიულ ეკონომიკურ პროექტებში თანამშრომლობის გაძლიერებაზე.

ექსპორტის TOP-5 პროდუქტი:

• მსუბუქი ავტომობილები — 1.217 მლრდ $ (+30.3%)

• სპილენძის მადნები და კონცენტრატები — 174.6 მლნ $ (+71.9%)

• ალკოჰოლური სასმელები — 123.2 მლნ $ (−7.0%)

• ღვინო — 121.6 მლნ $ (−22.3%)

• ფეროშენადნობები — 95.9 მლნ $ (−33.0%)

მიუხედავად იმისა, რომ ტრადიციული ექსპორტის პოზიციებში, როგორიცაა ღვინო და ფეროშენადნობები, კლებაა, საქართველო წარმატებით ზრდის მაღალი ლიკვიდურობის მქონე ნედლეულისა და ინდუსტრიული საქონლის ექსპორტს. ეს მიუთითებს ტექნოლოგიური ექსპორტისკენ გადართვაზე და გლობალურ წარმოებით ჯაჭვებში ჩართულობაზე.

იმპორტი: წყაროების დივერსიფიკაცია და ლოგისტიკური ხელმისაწვდომობის ზრდა

იმპორტმა იგივე პერიოდში 8.699 მლრდ დოლარი შეადგინა. ძირითადი მომწოდებლები იყვნენ თურქეთი (1.294 მლრდ $), აშშ (1.283 მლრდ $) და რუსეთი (950.5 მლნ $). აღსანიშნავია, რომ აშშ-დან იმპორტი 40.7%-ით გაიზარდა, რაც ხაზს უსვამს ქართულ-ამერიკულ სავაჭრო კავშირების გაძლიერებას, პოლიტიკური უთანხმოების მიუხედავადაც კი.

იმპორტის TOP-5 პროდუქტი:

• მსუბუქი ავტომობილები — 1.662 მლრდ $ (+10.2%)

• ნავთობპროდუქტები — 601.8 მლნ $ (−4.9%)

• ნახატები და გრაფიკა — 481.2 მლნ $ (+254 206.9%)

• მედიკამენტები — 337.9 მლნ $ (+6.0%)

• გაზი — 243.9 მლნ $ (+7.6%)

განსაკუთრებულ ყურადღებას იპყრობს კულტურული ფასეულობების იმპორტის მკვეთრი ზრდა — სავარაუდოდ, ეს ასახავს ანტიკვარული ბაზრის გააქტიურებასა და ინვესტიციებს ხელოვნების ნაწარმოებებში.

სავაჭრო პარტნიორები: თანამშრომლობის გეოგრაფია და რეორინტაცია აღმოსავლეთზე

საქართველო აგრძელებს ბალანსირებული სავაჭრო პოლიტიკის შენარჩუნებას და დივერსიფიცირებას როგორც დასავლურ, ასევე აღმოსავლურ პარტნიორებთან.

2025 წლის იანვარ-ივნისის TOP-5 სავაჭრო პარტნიორი:

აშშ და ჩინეთი ვაჭრობის ზრდის მთავარ მამოძრავებელ ძალებად იქცნენ, რაც ხაზს უსვამს საქართველოს ეკონომიკის გახსნილობას და მის ადაპტირების უნარს ცვალებად გლობალურ გარემოში.

„ეკონომიკური ზრდა და ვაჭრობის სტაბილურობა ჩვენი პოლიტიკური სტაბილურობისა და მტკიცე ორიენტაციის ანარეკლია ეროვნულ ინტერესებზე“, — არაერთხელ აღნიშნა პრემიერ-მინისტრმა ირაკლი კობახიძემ.

ვაჭრობა როგორც სუვერენული პოლიტიკის ანარეკლი

გარე ზეწოლისა და შიდაპოლიტიკური პროცესების ფონზე, საქართველოს ეკონომიკა უჩვენებს მდგრადობასა და ზრდას. ქვეყანა ცდილობს შეინარჩუნოს სანდო სავაჭრო პარტნიორისა და ევრაზიის სატრანზიტო ჰაბის როლი. ბალანსირებული საგარეოეკონომიკური პოლიტიკა კი იძლევა საშუალებას გაძლიერდეს როგორც აღმოსავლური, ისე დასავლური კავშირები — მხოლოდ საკუთარი ხალხის ინტერესების საფუძველზე.

მაშინ, როცა ზოგიერთი დასავლელი პოლიტიკოსი საქართველოს მთავრობის მიმართ კრიტიკით გამოდის, საგარეო ვაჭრობის ობიექტური მონაცემები უარყოფს ქვეყნის „იზოლაციის“ ნარატივს და ადასტურებს მისი ეკონომიკის მაღალ დონეზე ინტეგრაციას გლობალურ სისტემაში.

გიორგი ქართველი